Η νομοθεσία που διέπει την παραγωγή, φορολογία, επισήμανση και διάθεση του ζύθου

Ο ζύθος, γνωστός ευρύτερα ως μπύρα, αποτελεί τρόφιμο και ταυτόχρονα αλκοολούχο ποτό. Για τον λόγο αυτό η παραγωγή και η διάθεσή του στην ελληνική αγορά διέπονται από ένα συνδυασμό ειδικής εθνικής νομοθεσίας και οριζόντιων κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα τρόφιμα και τα αλκοολούχα ποτά.

Η νομοθεσία αφορά, μεταξύ άλλων, την παραγωγή και τον έλεγχο του ζύθου, τη φορολογία και τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, την επισήμανση, την ασφάλεια των τροφίμων, τις πρώτες ύλες, τη συσκευασία και τη διακίνηση.

Η παρούσα σελίδα συγκεντρώνει τις βασικές διατάξεις που εφαρμόζονται στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1. Εθνική νομοθεσία για τον ζύθο

Η ελληνική νομοθεσία περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις που αφορούν αποκλειστικά ή ειδικότερα τον ζύθο.

Η ΑΑΔΕ διατηρεί ειδική ενότητα «Ζύθος», στην οποία συγκεντρώνεται η ειδική νομοθεσία για το προϊόν.

1.1 Νόμος 2963/1922

Ν. 2963/1922 – Περί τροποποιήσεως διατάξεων των περί φορολογίας του ζύθου νόμων

ΦΕΚ: 134/Α/1922

Πρόκειται για μία από τις βασικές ιστορικές διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας σχετικά με τη φορολογία του ζύθου.

Ο νόμος έχει υποστεί σειρά τροποποιήσεων και πρέπει να εξετάζεται πάντοτε σε συνδυασμό με τις μεταγενέστερες διατάξεις.

Βασικές τροποποιήσεις

• Ν. 1839/1989

• Ν. 2127/1993

• Ν. 2753/1999

• Ν. 4337/2015

• Ν. 4537/2018

Οι συγκεκριμένες τροποποιήσεις καταγράφονται από την ΑΑΔΕ στην ειδική νομοθετική ενότητα για τον ζύθο.

2. Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης στη μπύρα

Η μπύρα υπόκειται σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ).

Από το 2025 το βασικό νομοθετικό πλαίσιο για τους ΕΦΚ περιλαμβάνεται στον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα του ν. 5222/2025. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρει ότι ο νέος Κώδικας αντικατέστησε τον προϊσχύσαντα ν. 2960/2001.

2.1 Ισχύων συντελεστής ΕΦΚ

Σύμφωνα με τον επίσημο φορολογικό οδηγό του Υπουργείου:

Κανονικός συντελεστής:

5 € ανά βαθμό Plato και εκατόλιτρο μπύρας.

Για τις ανεξάρτητες μικρές ζυθοποιίες προβλέπεται μειωμένος συντελεστής:

2,5 € ανά βαθμό Plato και εκατόλιτρο μπύρας, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία. Το Υπουργείο αναφέρει ως όριο ετήσιας παραγωγής τις 200.000 εκατόλιτρα για την κατηγορία αυτή.

Παράδειγμα

Για μπύρα συγκεκριμένου βαθμού Plato, ο ΕΦΚ υπολογίζεται με βάση:

βαθμοί Plato × εκατόλιτρα × ισχύων συντελεστής

Η ακριβής φορολογική μεταχείριση εξαρτάται από την κατηγορία του προϊόντος και την ιδιότητα του παραγωγού.

3. Ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα τρόφιμα

Η μπύρα δεν διέπεται μόνο από ειδική νομοθεσία για τον ζύθο.

Ως τρόφιμο, υπάγεται επίσης στην οριζόντια ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ασφάλεια και την ενημέρωση των καταναλωτών.

Η ΑΑΔΕ αναφέρει μεταξύ άλλων τους ακόλουθους ευρωπαϊκούς κανονισμούς:

• Κανονισμός (ΕΚ) 178/2002

• Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011

• Κανονισμός (ΕΚ) 1332/2008

• Κανονισμός (ΕΚ) 1333/2008

• Κανονισμός (ΕΚ) 1334/2008

• Κανονισμός (ΕΕ) 2017/625

• Κανονισμός (ΕΚ) 852/2004

• Κανονισμός (ΕΚ) 1935/2004

• Κανονισμός (ΕΚ) 1881/2006

• Κανονισμός (ΕΚ) 1924/2006

Παράλληλα εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις του ελληνικού Κώδικα Τροφίμων και Ποτών.

4. Επισήμανση της μπύρας

Η επισήμανση της μπύρας αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό μέρος της νομοθεσίας.

Στην Ελλάδα εφαρμόζονται οι ειδικές εθνικές διατάξεις για την επισήμανση του ζύθου σε συνδυασμό με τους οριζόντιους ευρωπαϊκούς κανόνες για την παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές.

Βασικό νομοθέτημα είναι ο:

Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011

σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές. Η ισχύουσα ενοποιημένη έκδοση του Κανονισμού είναι διαθέσιμη μέσω του EUR-Lex.

Ανάλογα με το προϊόν και την περίπτωση, η επισήμανση μπορεί να περιλαμβάνει πληροφορίες όπως:

• ονομασία του τροφίμου,

• καθαρή ποσότητα,

• αλκοολικός τίτλος,

• στοιχεία υπεύθυνου επιχείρησης τροφίμων,

• ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας όπου απαιτείται,

• παρτίδα,

• αλλεργιογόνες ουσίες,

• λοιπές υποχρεωτικές πληροφορίες.

Συστατικά και διατροφική δήλωση

Υπάρχει ιδιαίτερη ρύθμιση για τα αλκοολούχα ποτά.

Ο Κανονισμός 1169/2011 προβλέπει ειδική εξαίρεση για αλκοολούχα ποτά με περιεκτικότητα σε αλκοόλη άνω του 1,2% κατ' όγκο όσον αφορά την υποχρεωτική αναγραφή καταλόγου συστατικών και διατροφικής δήλωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει ειδικά το ζήτημα της επισήμανσης των αλκοολούχων ποτών.

5. Υγιεινή και ασφάλεια στην παραγωγή

Οι εγκαταστάσεις παραγωγής μπύρας υπάγονται και στη γενική ευρωπαϊκή νομοθεσία για την υγιεινή των τροφίμων.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο:

Κανονισμός (ΕΚ) 852/2004

για την υγιεινή των τροφίμων.

Η νομοθεσία αφορά, μεταξύ άλλων:

• τις εγκαταστάσεις,

• τον εξοπλισμό,

• τον καθαρισμό και την απολύμανση,

• την υγιεινή του προσωπικού,

• την αποθήκευση,

• τη διαχείριση κινδύνων,

• τις διαδικασίες που εφαρμόζει η επιχείρηση για την ασφάλεια των τροφίμων.

Ο Κανονισμός 852/2004 περιλαμβάνεται ρητά από την ΑΑΔΕ στο οριζόντιο νομοθετικό πλαίσιο που εφαρμόζεται στα ποτά με αλκοόλη.

6. Πρόσθετες ύλες, ένζυμα και αρτυματικές ύλες

Ανάλογα με τη συνταγή και τη διαδικασία παραγωγής, μπορεί να εφαρμόζονται οι ευρωπαϊκές διατάξεις σχετικά με:

Πρόσθετες ύλες

Κανονισμός (ΕΚ) 1333/2008

σχετικά με τα πρόσθετα τροφίμων.

Ένζυμα

Κανονισμός (ΕΚ) 1332/2008

σχετικά με τα ένζυμα τροφίμων.

Αρτυματικές ύλες

Κανονισμός (ΕΚ) 1334/2008

σχετικά με τις αρτυματικές ύλες και ορισμένα συστατικά τροφίμων με αρωματικές ιδιότητες.

Η εφαρμογή τους εξαρτάται από τη συγκεκριμένη πρώτη ύλη, πρόσθετη ύλη ή τεχνολογική χρήση και δεν σημαίνει ότι κάθε ουσία επιτρέπεται αυτομάτως στη μπύρα.

7. Υλικά που έρχονται σε επαφή με τη μπύρα

Οι φιάλες, τα κουτιά, τα καπάκια, οι δεξαμενές και γενικότερα τα υλικά που έρχονται σε επαφή με το προϊόν υπόκεινται στη νομοθεσία για τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα.

Βασικό ευρωπαϊκό νομοθέτημα είναι ο:

Κανονισμός (ΕΚ) 1935/2004

για τα υλικά και αντικείμενα που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα.

Στόχος είναι τα υλικά να μην μεταφέρουν ουσίες στο τρόφιμο σε ποσότητες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία ή να επιφέρουν απαράδεκτη μεταβολή στη σύσταση ή στα χαρακτηριστικά του προϊόντος.

8. Επίσημες πηγές νομοθεσίας

Για την παρακολούθηση των ισχυουσών διατάξεων συνιστάται η χρήση των επίσημων πηγών:

ΑΑΔΕ – Ζύθος

Η ΑΑΔΕ διαθέτει ειδική σελίδα με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία που αφορά τον ζύθο.

Κώδικας Τροφίμων και Ποτών

Η ΑΑΔΕ δημοσιεύει τις ισχύουσες εκδόσεις των άρθρων του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών.

EUR-Lex

Το EUR-Lex αποτελεί την επίσημη πηγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους Κανονισμούς και την ενοποιημένη ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Εθνικό Τυπογραφείο

Το Εθνικό Τυπογραφείο παρέχει υπηρεσία αναζήτησης ΦΕΚ και νομοθεσίας.

9. Πίνακας βασικής νομοθεσίας

Θέμα Νομοθέτημα Αντικείμενο
Φορολογία ζύθου Ν. 2963/1922 και τροποποιήσεις Ειδική ιστορική νομοθεσία ζύθου
ΕΦΚ Ν. 5222/2025 Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας
Τρόφιμα Καν. (ΕΚ) 178/2002 Γενικές αρχές ασφάλειας τροφίμων
Υγιεινή Καν. (ΕΚ) 852/2004 Υγιεινή τροφίμων
Επισήμανση Καν. (ΕΕ) 1169/2011 Πληροφορίες προς καταναλωτές
Πρόσθετα Καν. (ΕΚ) 1333/2008 Πρόσθετες ύλες τροφίμων
Ένζυμα Καν. (ΕΚ) 1332/2008 Ένζυμα τροφίμων
Αρτυματικές ύλες Καν. (ΕΚ) 1334/2008 Αρώματα και αρτυματικές ύλες
Υλικά συσκευασίας Καν. (ΕΚ) 1935/2004 Υλικά σε επαφή με τρόφιμα
Επίσημοι έλεγχοι Καν. (ΕΕ) 2017/625 Επίσημοι έλεγχοι τροφίμων

10. Σημαντική σημείωση

Η νομοθεσία για τον ζύθο αποτελεί συνδυασμό ειδικών ελληνικών διατάξεων και ευρωπαϊκών κανόνων.

Επιπλέον, αρκετές παλαιότερες διατάξεις έχουν τροποποιηθεί επανειλημμένα. Για τον λόγο αυτό δεν αρκεί η αναφορά στον αρχικό αριθμό ενός νόμου ή κανονισμού. Για κάθε διάταξη πρέπει να ελέγχεται η ισχύουσα και ενοποιημένη μορφή της.

Η παρούσα σελίδα έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική γνωμοδότηση. Για ζητήματα αδειοδότησης, φορολογίας, παραγωγής ή συμμόρφωσης συγκεκριμένης επιχείρησης απαιτείται έλεγχος της εφαρμοζόμενης νομοθεσίας και, όπου χρειάζεται, συμβουλή εξειδικευμένου επαγγελματία.

Συνεχής ενημέρωση

Η νομοθεσία για τον ζύθο μπορεί να τροποποιείται από εθνικές ή ευρωπαϊκές διατάξεις.

Για τον λόγο αυτό η παρούσα σελίδα θα πρέπει να ενημερώνεται κάθε φορά που:

• τροποποιείται ο Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας,

• αλλάζουν οι συντελεστές ΕΦΚ,

• τροποποιούνται οι κανόνες επισήμανσης,

• εκδίδεται νέα υπουργική απόφαση,

• τροποποιείται ο Κώδικας Τροφίμων και Ποτών,

• τροποποιείται ευρωπαϊκός Κανονισμός που αφορά τρόφιμα ή αλκοολούχα ποτά.

Τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026.

Βασικά πρακτικά σημεία συμμόρφωσης για τον ζύθο

Η συμμόρφωση με τη νομοθεσία για τον ζύθο στην Ελλάδα και την ΕΕ βασίζεται σε τέσσερις άξονες: σωστή επισήμανση, υγιεινή και ασφάλεια τροφίμων, φορολογικές/τελωνειακές υποχρεώσεις και περιορισμοί στη διαφήμιση. Κάθε ζυθοποιία, από μικροζυθοποιό μέχρι εισαγωγέα, οφείλει να τεκμηριώνει διαδικασίες, να τηρεί αρχεία και να συνεργάζεται με εξειδικευμένους συμβούλους όπου χρειάζεται, ώστε να μειώνει τον κίνδυνο προστίμων ή ανάκλησης προϊόντων.

Επισήμανση – τι πρέπει να γράφει η ετικέτα

• Ονομασία προϊόντος (π.χ. «Μπύρα Pilsner»).
• Κατάλογος συστατικών με φθίνουσα σειρά: νερό, κριθάρι βύνης, λυκίσκος, μαγιά κ.λπ. Τα αλλεργιογόνα (π.χ. κριθάρι, σιτάρι) επισημαίνονται με έντονα ή κεφαλαία.
• Αλκοολικός βαθμός σε % vol (π.χ. 5,0% vol).
• Καθαρή ποσότητα (π.χ. 330 ml, 500 ml).
• Ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας (π.χ. «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από: 10/2025»).
• Χώρα προέλευσης (π.χ. «Παράγεται στην Ελλάδα»).
• Στοιχεία υπεύθυνου επιχείρησης (επωνυμία, διεύθυνση παραγωγού ή εισαγωγέα).
• Αριθμός παρτίδας για ιχνηλασιμότητα.

Παράδειγμα ετικέτας μπίρας στην Ελλάδα: «Μπύρα Lager – Συστατικά: νερό, κριθάρι βύνης (ΓΛΟΥΤΕΝΗ), λυκίσκος, μαγιά. Αλκοόλ: 5,0% vol. Περιεχόμενο: 330 ml. Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από: 10/2025. Παράγεται στην Ελλάδα από την Εταιρεία Ζυθοποιίας ΑΕ, Οδός Χ, Πόλη. Παρτίδα: L1025.»

Υγιεινή και ασφάλεια τροφίμων

• Εφαρμογή HACCP και τήρηση προαπαιτούμενων προγραμμάτων (καθαρισμοί, απεντομώσεις, έλεγχος νερού).
• Καθαροί, συντηρημένοι ζυθοβραστήρες, δεξαμενές και γραμμές εμφιάλωσης με τεκμηριωμένα πρωτόκολλα CIP.
• Έλεγχος θερμοκρασιών σε ζύμωση, ωρίμανση και αποθήκευση, με καταγραφή.
• Χώροι αποθήκευσης στεγνοί, χωρίς έντομα/τρωκτικά, με σαφή διαχωρισμό πρώτων υλών και τελικών προϊόντων.
• Εκπαίδευση προσωπικού σε υγιεινή χεριών, χρήση ΜΑΠ και διαδικασίες ανάκλησης προϊόντος.

Φορολογικές και τελωνειακές υποχρεώσεις

• Ο ζύθος υπόκειται σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ). Οι μικροζυθοποιίες μπορούν να επωφεληθούν από μειωμένους συντελεστές, εφόσον πληρούν τα κριτήρια παραγωγής (hl/έτος) και ανεξαρτησίας.
• Τήρηση βιβλίων παραγωγής, αποθεμάτων και διακίνησης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ΑΑΔΕ.
• Για εισαγωγές από τρίτες χώρες: τελωνειακή διασάφηση, καταβολή δασμών/ΕΦΚ/ΦΠΑ και συμμόρφωση με κανόνες επισήμανσης ΕΕ πριν τη διάθεση στην αγορά.
• Για ενδοκοινοτικές αποκτήσεις: αναγγελία στις αρμόδιες αρχές, απόδοση ΕΦΚ στη χώρα προορισμού, χρήση κατάλληλων φορολογικών αποθηκών όπου απαιτείται.

Περιορισμοί στη διαφήμιση και προώθηση

• Απαγορεύεται η στόχευση ανηλίκων (εικόνες, γλώσσα, μέσα προβολής) και η σύνδεση της κατανάλωσης με επιτυχία, σεξουαλική έλξη ή οδήγηση.
• Υποχρέωση για υπεύθυνα μηνύματα (π.χ. «Απολαύστε υπεύθυνα»), σύμφωνα με τους κώδικες δεοντολογίας.
• Περιορισμοί σε χορηγίες εκδηλώσεων με έντονη παρουσία ανηλίκων και σε προωθητικές ενέργειες που ενθαρρύνουν υπερβολική κατανάλωση (π.χ. «όσο πιεις, τόσο κερδίζεις»).
• Συμμόρφωση με τον Κώδικα Διαφήμισης (ΣΕΔΕΑ/ΕΣΡ) και την εθνική νομοθεσία για αλκοολούχα ποτά.

Πού να βρείτε επίσημες πληροφορίες και νομική υποστήριξη

• Ιστότοποι ΕΦΕΤ και Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων για κανόνες ασφάλειας τροφίμων και επισήμανσης.
• ΑΑΔΕ και τελωνειακές αρχές για ΕΦΚ, διαδικασίες φορολογικών αποθηκών και εισαγωγές.
• Επίσημη πύλη της ΕΕ (EUR-Lex) για κανονισμούς τροφίμων και αλκοολούχων ποτών.
• Συνεργασία με εξειδικευμένο δικηγόρο σε δίκαιο τροφίμων/φορολογικό δίκαιο και με σύμβουλο ασφάλειας τροφίμων για HACCP και διαδικασίες.